5.4. Нөлдермен аяқталатын көптаңбалы сандарды жазбаша бөлу

Нөлдермен аяқталатын санға бөлу. Бөлгіш нөлдермен аяқталса ($80$, $600$, $9\,000$), бөлуді жеңілдетуге болады: алдымен нөлдерді қысқартамыз, сосын бұрышпен бөлеміз.

Есіңде сақта:

1. Бөлінгіш пен бөлгіштің соңындағы нөлдерді бірдей санға сызып тастаймыз (қысқартамыз). Бөлінді өзгермейді, себебі бұл — бөлінгіш пен бөлгішті бірдей $10$-ға, $100$-ге немесе $1\,000$-ға бөлу.

2. Бөлгіште қанша нөл болса, бөлінгіштен де сонша нөл сызамыз. Бөлінгіште нөлдер жеткілікті болса, бөлгіш нөлсіз сан болып қалады.

3. Шыққан бөлуді бұрышпен (жазбаша) орындаймыз.

4. Тексеру: бөліндіні бастапқы бөлгішке көбейтеміз — бөлінгіш шығуы керек.

5. Қалдықпен бөлгенде абай болыңдар: қысқартылған бөлудегі қалдықтың соңына сызылған нөлдерді қайта жазамыз. Бөлінді өзгермейді, ал қалдық $10$ (немесе $100$) есе үлкен болады.

Мысал 1: $13\,200 : 80 = 1\,320 : 8 = 165$. Тексеру: $165 \cdot 80 = 13\,200$.

Мысал 2: $65\,600 : 20 = 6\,560 : 2 = 3\,280$.

Мысал 3: $245\,700 : 900 = 2\,457 : 9 = 273$. Тексеру: $273 \cdot 900 = 245\,700$.

Мысал 4 (қалдықпен): $5\,470 : 60$. Бір нөлді қысқартамыз: $547 : 6 = 91$ (қалдық $1$). Сызылған нөлді қалдыққа қайтарамыз: $5\,470 : 60 = 91$ (қалдық ). Тексеру: .

Жиі қате: нөлдерді әртүрлі санда сызу ($54\,000 : 900 = 5\,400 : 9$ деп жазу — дұрысы $540 : 9$); қалдықпен бөлгенде қысқартылған бөлудің қалдығын ($1$) жауапқа жазып, нөлді ұмыту.