5.5. Көптаңбалы сандарды екі таңбалы санға жазбаша көбейту

Екі таңбалы санға жазбаша (бағанмен) көбейту — көптаңбалы санды алдымен екінші көбейткіштің бірліктеріне, сосын ондықтарына көбейтіп, шыққан екі санды қосу. Бұл екі сан толымсыз көбейтінділер деп аталады. Тәсілдің негізі: $124 \cdot 36 = 124 \cdot (30 + 6) = 124 \cdot 30 + 124 \cdot 6$.

Есіңде сақта:

1. Жазамын: бірінші көбейткіштің астына екінші көбейткішті бірлікті бірліктің, ондықты ондықтың астына жазамын.

2. Бірліктерге көбейтемін: $124 \cdot 6 = 744$ — бұл бірінші толымсыз көбейтінді. Оны бірлікті бірліктердің астына жазамын.

3. Ондықтарға көбейтемін: $124 \cdot 3$ ондық $= 372$ ондық — бұл екінші толымсыз көбейтінді. Оны бір разряд солға жылжытып жазамын: -ні ондықтардың астына жазамын. Шын мәнінде ол : есептерде деп осы толық санды айтамыз ( емес, ).

5. Нөлдермен аяқталатын сандарды көбейткенде нөлдер оң жақта тұратындай етіп жазамын, нөлді есепке алмай көбейтемін де, соңына екі көбейткіштегі барлық нөлді тіркеймін: $420 \cdot 360$: $42 \cdot 36 = 1\,512$, демек $420 \cdot 360 = 151\,200$.

Мысал 1: $347 \cdot 26$. $347 \cdot 6 = 2\,082$; $347 \cdot 20 = 6\,940$; .

Мысал 2: $1\,205 \cdot 34$. $1\,205 \cdot 4 = 4\,820$; $1\,205 \cdot 30 = 36\,150$; .

Мысал 3: $2\,140 \cdot 54$. $214 \cdot 54 = 856 + 10\,700 = 11\,556$, соңына $$ тіркейміз: .

Жиі қате: екінші толымсыз көбейтіндіні солға жылжытпай, бірліктердің астынан жазу ($124 \cdot 36 = 744 + 372 = 1\,116$ — қате); тасымалданған санды қосуды ұмыту; көбейткіштердегі нөлдерді соңына тіркемей кету.