6.1. Өнімділік

Белгілі бір уақыт ішінде жасалған бөлшек, тігілген көйлек, басылған кітап саны — жұмыс ($A$). Жұмыстың жылдамдығын өнімділік ($v$) дейді. Басқаша айтқанда, өнімділік — уақыт бірлігінде (бір сағатта, бір минутта, бір күнде) орындалған жұмыс. Жұмысқа кеткен уақытты $t$ әрпімен белгілейміз.

Есіңде сақта:

1. Жұмысты табу үшін өнімділікті уақытқа көбейтеміз: $A = v \cdot t$.

2. Өнімділікті табу үшін жұмысты уақытқа бөлеміз: $v = A : t$.

3. Уақытты табу үшін жұмысты өнімділікке бөлеміз: $t = A : v$.

4. Өнімділіктің бірлігі «жұмыс бірлігі / уақыт бірлігі» түрінде жазылады: бет/сағ (сағатына неше бет), дана/мин, көйлек/күн, т/тәулік. Екі жұмысшыны салыстыру үшін олардың өнімділігін бірдей уақыт бірлігінде жазамыз.

5. Уақыт өзгермесе, өнімділік неше есе артса, жұмыс та сонша есе артады. Жұмыс өзгермесе, өнімділік неше есе артса, уақыт сонша есе кемиді.

6. Жұмыстың бір бөлігі орындалса, алдымен қалған жұмысты табамыз, сосын оны өнімділікке бөлеміз.

Мысал 1: Шебер сағатына $15$ бөлшек жасайды. $8$ сағатта: $A = 15 \cdot 8 = 120$ бөлшек.

Мысал 2: Тігінші $3$ күнде $48$ көйлек тікті. Өнімділігі: $v = 48 : 3 = 16$ көйлек/күн.

Мысал 3: Аспаз сағатына $25$ кекс пісіреді. $100$ кексті $t = 100 : 25 = 4$ сағатта пісіреді.

Жиі қате: уақытты табу үшін өнімділікті жұмысқа көбейту немесе бөлу ($t = v : A$ емес, $t = A : v$); әртүрлі бірліктегі өнімділікті (бет/мин мен бет/сағ) бірден салыстыру.