6.4. Екі айырма бойынша белгісізді табуға берілген есептер

Екі айырма бойынша белгісізді табуға берілген есептер өзара байланысты үш шамадан тұрады: баға, саны, құны; жылдамдық, уақыт, қашықтық; өнімділік, уақыт, жұмыс көлемі; бір бұйымға жұмсалған мата, бұйым саны, барлық мата. Шартта бір шама екі жағдайда да бірдей (бірдей баға, бірдей жылдамдық), ал қалған екі шаманың айырмалары берілген.

Есіңде сақта:

1. Алдымен белгілі екі шаманың айырмасын табамыз: $7 - 4 = 3$ кг.

2. Осы айырмаға екінші шаманың айырмасы сәйкес келеді: артық $3$ кг үшін артық $1\,200$ тг төленді. Бөлу арқылы бірдей шаманы табамыз: $1\,200 : 3 = 400$ тг ($1$ кг-ның бағасы).

3. Сосын әр жағдайдағы ізделінді шаманы табамыз: $400 \cdot 7$ және $400 \cdot 4$.

4. Кейде шартта құндары (жолдары, жұмыс көлемдері) беріледі, ал сандардың айырмасы белгілі. Онда алдымен құндардың айырмасын табамыз да, оны сандардың айырмасына бөлеміз.

5. Шешімді тексереміз: табылған сандардың айырмасы шарттағы айырмаға тең болуы керек. Шешімді $x$ әрпімен теңдеу құрып та табуға болады: $7 \cdot x - 4 \cdot x = 1\,200$.

Мысал 1: Бірінші дүкен $7$ кг, екінші дүкен $4$ кг алманы бірдей бағамен сатып алды. Бірінші дүкен $1\,200$ тг артық төледі. $7 - 4 = 3$ кг; $1\,200 : 3 = 400$ тг; бірінші дүкен тг, екіншісі тг төледі. тг.

Мысал 2: Бірдей бағамен қарындашқа $1\,680$ тг, қаламға $910$ тг төленді. Қалам $11$ дана кем сатылды. $1\,680 - 910 = 770$ тг; $770:11=70$ тг; қарындаш дана, қалам дана.

Жиі қате: берілген айырманы бірден бір шаманың санына бөлу ($1\,200 : 7$) немесе сандардың айырмасының орнына қосындысын алу ($1\,200 : (7 + 4)$). Айырмаға тек айырма сәйкес келеді.