6.8. Қозғалысқа берілген есептер. Қорытындылау

Жылдамдық ($v$), уақыт ($t$) және арақашықтық ($S$) — өзара байланысты шамалар: $S = v \cdot t$, $v = S : t$, $t = S : v$. Дәл осылай жұмыс көлемі ($A$), өнімділік ($v$) және уақыт ($t$) байланысқан: $A = v \cdot t$.

Қозғалыстың түрлері:

1. Қарама-қарсы қозғалыс (жақындау). Екі нысан бір-біріне қарай қозғалса, арасы әр сағат сайын жақындау жылдамдығына $v_1 + v_2$ кемиді. Кездесу уақыты: $t = S : (v_1 + v_2)$.

4. Бірлескен жұмыс: бірлескен өнімділік $v_1 + v_2$, жұмыс көлемі $A = (v_1 + v_2) \cdot t$.

Мысал 1: Арасы $360$ км қалалардан $50$ км/сағ және $70$ км/сағ жылдамдықпен екі көлік қарсы шықты. $50 + 70 = 120$ км/сағ, $360 : 120 = 3$ сағ — олар сағаттан кейін кездеседі.

Мысал 2: Жаяу адам $5$ км/сағ, велосипедші $15$ км/сағ, бір бағытта, арасы $20$ км. $15 - 5 = 10$ км/сағ, $20 : 10 = 2$ сағ.

Мысал 3: Есепті теңдеумен шығарамыз: $(13 + x) \cdot 3 = 54$, $13 + x = 18$, $x = 5$ км/сағ.

Жиі қате: бір бағыттағы қозғалыста жылдамдықтарды қосу (дұрысы — азайту); бірлікті шатастыру: км/сағ жылдамдықты минутпен берілген уақытқа тікелей көбейту; тәуліктің ширегін ($6$ сағ) сағаттың ширегімен ($15$ мин) шатастыру.