1.7. Натурал сандарға арифметикалық амалдарды қолдану реттілігі

Амалдардың басқыштары. Қосу мен азайту — бірінші басқыш амалдары, ал көбейту мен бөлу — екінші басқыш амалдары.

Өрнектің мәнін тапқанда амалдар белгілі ретпен орындалады, әйтпесе бір өрнектен әртүрлі жауап шығып кетер еді.

Амалдардың орындалу реті:

1. Жақшасыз өрнекте тек бір басқыштың амалдары болса, оларды солдан оңға қарай рет-ретімен орындаймыз.

2. Жақшасыз өрнекте екі басқыштың да амалдары болса, алдымен екінші басқыш амалдарын (көбейту, бөлу), содан кейін бірінші басқыш амалдарын (қосу, азайту) орындаймыз. Әр басқыштың ішінде — солдан оңға.

3. Өрнекте жақша болса, алдымен жақша ішіндегі амалдарды орындаймыз; жақша ішінде де 1)–2) ережелер сақталады.

4. Жақша ішінде тағы жақша болса, ең ішкі жақшадан бастаймыз.

Есептеу алдында әр амалдың үстіне оның реттік нөмірін жазып алу ыңғайлы.

Мысал 1 (тек бірінші басқыш): $750 - 280 + 64 - 125 = 470 + 64 - 125 = 534 - 125 = 409$.

Мысал 2 (екі басқыш): $1344 : 56 + 125 \cdot 4 = 24 + 500 = 524$.

Мысал 3 (жақшалар): $(3150 : (87 - 15 \cdot 3) + 25) : 25 \cdot 4$.

1. $15 \cdot 3 = 45$; 2) $87 - 45 = 42$; 3) $3150 : 42 = 75$; 4) ; 5) ; 6) .

Суретте Мысал 3-тегі әр амалдың үстіне оның реттік нөмірі жазылған: алдымен ең ішкі жақша, сосын сыртқы жақша, соңында қалған бөлу мен көбейту солдан оңға.

Жиі қателер:

• $60 - 20 + 10$ өрнегінде алдымен қосу: $60 - 30 = 30$ — қате. Дұрысы солдан оңға: $40 + 10 = 50$.