4.6. Ондық бөлшектерді көбейту

Ондық бөлшектерді көбейту ережесі. Ондық бөлшектерді көбейту үшін:

1. үтірлерге назар аудармай, натурал сандарды көбейткендей көбейтеміз;

2. көбейткіштерде үтірден кейін барлығы неше цифр (ондық таңба) болса, көбейтіндіде оң жақтан сонша цифрды үтірмен ажыратамыз;

3. ажыратуға цифр жетіспесе, сол жағына қажетінше нөл жазамыз;

4. үтірден кейінгі соңындағы нөлдерді тек үтірді қойғаннан кейін тастаймыз.

Неге бұлай? Ондық бөлшек — бөлімі $10$, $100$, … болатын бөлшек: $0{,}3 \cdot 0{,}4 = \dfrac{3}{10} \cdot \dfrac{4}{10} = \dfrac{12}{100} = 0{,}12$. Бөлімдер көбейгенде нөлдер саны (ондық таңбалар) қосылады.

Суретте бүтін шаршы $100$ тор көзге бөлінген: ені $0{,}3$, биіктігі $0{,}4$ болатын жасыл тік төртбұрышта $3 \cdot 4 = 12$ тор көз, яғни $0{,}12$.

Мысал 1: $4{,}26 \cdot 3{,}5$. Үтірсіз: $426 \cdot 35 = 14\,910$. Ондық таңбалар $2 + 1 = 3$: .

Суретте осы мысал бағанмен есептелген: цифрлар оң жақ шетінен тураланады, үтір тек көбейтіндіде қойылады.

Мысал 2: $0{,}05 \cdot 0{,}4$. Үтірсіз: $5 \cdot 4 = 20$. Таңбалар $2 + 1 = 3$, ал цифр екеу — бір нөл қосамыз: .

Мысал 3: $0{,}3^2 = 0{,}3 \cdot 0{,}3 = 0{,}09$; $\;0{,}2^3 = 0{,}008$.

Есте сақтаңдар:

1. санды $1$-ден кіші санға көбейткенде көбейтінді сол саннан кіші, ал $1$-ден үлкен санға көбейткенде — үлкен болады: $6 \cdot 0{,}5 = 3 < 6$, $6 \cdot 1{,}5 = 9 > 6$;

Жиі қате: үтірді бір ғана көбейткіш бойынша қою ($5{,}4 \cdot 0{,}36 \ne 19{,}44$, дұрысы $1{,}944$); жетіспейтін нөлді жазбау ($0{,}2 \cdot 0{,}3 \ne 0{,}6$, дұрысы ); соңғы нөлдерді ерте тастау: — , үш таңба: (ал емес).