4.7. Ондық бөлшекті натурал санға бөлу

Ондық бөлшекті натурал санға бөлу натурал сандарды бұрышпен бөлу сияқты орындалады. Айырмашылығы біреу — бөліндіде үтірді дұрыс орынға қою.

Ереже:

1. бөлінгіштің бүтін бөлігін бөлгішке бөлеміз;

2. бүтін бөлігін бөліп болған соң, бөліндіге үтір қоямыз;

3. қалдықты ұсақ үлестерге ұсақтап (бірлік $\to$ ондық, ондық $\to$ жүздік, …), үтірден кейінгі цифрларды кезекпен тіркеп, бөлуді жалғастырамыз;

4. цифрлар таусылып, қалдық $0$ болмаса, қалдыққа нөл тіркейміз (бөлшек өзгермейді: $2{,}7 = 2{,}70$);

5. кезекті сан бөлгіштен кіші болса, бөліндіге $0$ жазамыз.

1-мысал: $38{,}64 : 7$. $38 : 7 = 5$ (қалдық $3$) — бөліндіге $5$ және үтір. $36$ ондық (қалдық ), жүздік . Сонда .

Суретте осы бөлу бұрышпен жазылған.

2-мысал: $2{,}7 : 6$. Бүтін бөлігі $2 < 6$, сондықтан бөлінді $0$ бүтіннен басталады. $27$ ондық $: 6 = 4$ (қалдық ); қалдыққа нөл тіркейміз: жүздік . Сонда .

Суретте $2{,}7$-нің соңына $0$ тіркеліп, бөлу қалдық $0$-мен аяқталғаны көрсетілген.

3-мысал: $0{,}24 : 8 = 0{,}03$: $0$ бүтін, $2$ ондық $8$-ден кіші — ондықтар орнына $0$, ал жүздік жүздік.

Тексеру: бөлінді $\cdot$ бөлгіш $=$ бөлінгіш, мысалы $5{,}52 \cdot 7 = 38{,}64$.

Жай бөлшекті ондық бөлшекке айналдыру: алымын бөліміне бөлеміз: $\dfrac{7}{8} = 7 : 8 = 0{,}875$. Кейбір бөлуде қалдық ешқашан $0$ болмайды () — онда жауапты жай бөлшекпен жазамыз: .

Жиі қате: бөліндіде $0$-ді жазбай кету ($6{,}12 : 3 = 2{,}04$, ал $2{,}4$ емес) немесе үтірді ұмыту. Жауапты әрқашан көбейту арқылы тексер.