4.8. Ондық бөлшекті ондық бөлшекке бөлу

Бөліндінің негізгі қасиеті. Бөлінгіш пен бөлгішті бір ғана натурал санға (мысалы, $10$, $100$, $1000$-ға) көбейтсек, бөлінді өзгермейді. Осы қасиет ондық бөлшекке бөлуді натурал санға бөлуге келтіреді.

Ондық бөлшекке бөлу ережесі. Санды ондық бөлшекке бөлу үшін:

1. бөлгіште үтірден кейін неше цифр болса, бөлінгіштегі де, бөлгіштегі де үтірді оңға қарай сонша цифрға жылжытамыз;

2. бөлінгіште цифрлар жетпесе, оның соңына қажетінше нөл тіркейміз;

3. шыққан санды натурал санға бөлеміз (ондық бөлшекті натурал санға бөлу ережесі бойынша).

1-мысал: $8{,}64 : 2{,}4$. Бөлгіште бір ондық таңба, сондықтан екі санды да $10$-ға көбейтеміз: $8{,}64 : 2{,}4 = 86{,}4 : 24 = 3{,}6$. Тексеру: $3{,}6 \cdot 2{,}4 = 8{,}64$.

Суретте екі үтірдің де оңға қарай бір цифрға жылжуы көрсетілген.

2-мысал: $4{,}5 : 0{,}18$. Бөлгіште екі ондық таңба, ал бөлінгіште біреу — бір нөл тіркейміз: $4{,}5 = 4{,}50$. Сонда $4{,}5 : 0{,}18 = 450 : 18 = 25$.

Суретте $450 : 18$ бұрыштап бөлінген.

3-мысал: натурал санды ондық бөлшекке бөлу: $9 : 0{,}6 = 9{,}0 : 0{,}6 = 90 : 6 = 15$.

Бөлінді мен бөлінгіш. $1$-ден үлкен санға бөлгенде бөлінді бөлінгіштен кіші болады ($3{,}6 < 8{,}64$), ал $1$-ден кіші санға бөлгенде — бөлінгіштен үлкен ($15 > 9$).

Жиі қате: үтірді тек бөлгіште жылжыту ($4{,}5 : 18$ деп жазу) немесе нөл тіркемеу ($45 : 18$). Өзіңді тексеру үшін бөліндіні бөлгішке көбейт — бөлінгіш шығуы керек.