2.15. Рационал сандарды бөлу

Бөлу — көбейтуге кері амал: $a : b = c$ дегеніміз $c \cdot b = a$ ($b \ne 0$). Сондықтан бөліндінің таңбасы көбейтіндінің таңбасы сияқты анықталады.

Бөлу ережелері:

1. Таңбалары әртүрлі екі санды бөлу үшін бөлінгіштің модулін бөлгіштің модуліне бөліп, нәтиженің алдына «$-$» қоямыз: $(-7{,}2) : 8 = -0{,}9$, өйткені $7{,}2 : 8 = 0{,}9$.

Суретте $0$-ден $-12$-ге дейінгі кесінді $3$ тең бөлікке бөлінген: әр секіру $-4$, яғни $(-12) : 3 = -4$.

Амалдар реті бұрынғыдай: жақша, сосын көбейту мен бөлу (солдан оңға), сосын қосу мен азайту. Мысал 1: $(-20) : (-4) - 18 : (-3) \cdot 2 = 5 - (-6) \cdot 2 = 5 + 12 = 17$.

Теңдеудегі белгісіз бұрынғы ережемен табылады: белгісіз көбейткіш = көбейтінді : белгілі көбейткіш. Мысал 2: $-4 \cdot x = 2{,}8$, $x = 2{,}8 : (-4) = -0{,}7$. .

Арифметикалық орта — сандардың қосындысын олардың санына бөлу. Мысал 3: суретте $4$ күннің температурасы: $-6^\circ$, $-2^\circ$, $3^\circ$, . Орташа температура C.

Жиі қате: таңбасы бірдей сандарды бөлгенде «$-$» жазып қою: $(-45) : (-9) = -5$ — қате! Екі «минус» бөліндіні оң етеді. Сондай-ақ теріс сандардың орта мәнін тапқанда оң сандарды ұмытпаңыз — бәрі бір қосындыға кіреді.